22 X 14 r. Przez tradycję do integracji
Wpisany przez Brygida Gucwa   

Jedną z tradycji polskiej wsi – na zakończenie wykopów – było rozpalanie ogniska i pieczenie ziemniaków; były to niejako „jesienne dożynki” – dziękczynienie za plony, połączone ze śpiewem i wspólną zabawą, które wypełniały czas oczekiwania na ich spożycie. Z tradycji tej wzięło się „Święto Pieczonego Ziemniaka”, które w kalendarzu datowane jest na 11 października.

Dzięki uprzejmości kierownika Internatu Zespołu Szkół p. Edwarda Koreckiego, w liturgiczne wspomnienie św. Jana Pawła II (22 X)  na wirydarzu tego zabytkowego obiektu,  zgromadziła się przyparafialna grupa młodzieżowa „PO – Ziomki” z Przyjaciółmi, aby – pod opieką ks. Piotra Olszówki – uczestniczyć w imprezie integracyjnej pod tradycyjnie przyjętą nazwą „Święto Pieczonego Ziemniaka”. W spotkaniu wziął również udział nowo ustanowiony proboszcz Parafii ks. kan. Erwin Jaworski, dla którego była to pierwsza okazja, aby poznać swych młodych, prężnie działających w Lubomierzu Parafian.

Oprócz integracji celem spotkania przy ognisku była także wspólna zabawa, wykazanie się pomysłowością poprzez aktywną współpracę, twórczym działaniem oraz poszerzenie wiedzy na temat historii ziemniaka i sposobów wykorzystania go w kuchni; w tej dziedzinie – oprócz osobistych doświadczeń młodzieży – niezastąpione okazały się wiedza i praktyka p. Anny Onsowicz – szefowej kuchni, która „zdradziła” niektóre kulinarne sekrety. Podczas tego spotkania wszyscy mieli okazję docenić umiejętności p. Ani i skosztować ziemniaków z dodatkami, przygotowanymi w internackiej kuchni; dzieła dopełnili pp. Aneta i Zbigniew Burchart, którzy odpowiedzialni byli za upieczenie ich przy ognisku – za co ks. Piotr wraz z ks. Proboszczem Erwinem serdecznie dziękuje.

Tekst: Brygida Gucwa
Foto: Padre, Joanna Reczyńska

Czy wiesz, że...

 

  • Ziemniak a właściwie „Psianka ziemniak” (Solanum tuberosum) może się pochwalić historią, która zaczęła o się ok. 7 tysięcy lat temu w Andach. Na wysokości około 4500 metrów Indianie uprawiali ponad 200 różnych odmian ziemniaka i nazywali go papas lub patata.
  • W 1554 roku ziemniaki trafiły do Europy; Hiszpanie nie zapałali jednak miłością do ziemniaka. Warzywo wkrótce trafiło do Włoch ale i tam uprawy zostały wkrótce porzucone.
  • Spożywaniu bulw ziemniaka przypisywano rozprzestrzenianie się wielu chorób; z tego powodu, jak również ze względu na kwiaty, ziemniak stał się rośliną ozdobną. Jak wieść niesie, wielu wykwintnych dostojników na dworze papieskim przyozdabiało swój ubiór kwiatami ziemniaka.
  • We Włoszech nazywano ziemniaki… truflami. Podobieństwo polega jedynie na tym, że trufle (podobnie jak ziemniaki) mają podziemne bulwy. W XVI-wiecznych Włoszech trufla miała w wymowie formę tartuffel i bezpośrednio przyczyniła się do powstania nazwy kartofel, głównie na terenach Niemiec. W Hiszpanii ziemniak zachował nazwę z inkaskiego patata. We Francji zwany jest patate, a często także pomme de terre, czyli jabłko ziemi.

 

 

  • W okresie panowania królowej Elżbiety I - Korsarz Francis Drake przyczynił się do rozpowszechnienia upraw ziemniaka w angielskiej kolonii Wirginia i na Wyspach Brytyjskich. Ciekawostką jest, że Drake ma swój pomnik w niemieckim Offenburgu, ufundowany w 1853 r. Przedstawia on postać Drake’a trzymającego w ręku kwiat ziemniaka a napis na postumencie głosi: „Sir Francisowi Drake'owi, który rozpowszechnił ziemniaki w Europie. Miliony rolników całego świata błogosławią jego nieśmiertelną pamięć. To ulga dla biedaków, bezcenny dar Boży, łagodzący okrutną nędzę”.
  • Do rozpowszechnienia upraw na kontynencie europejskim przyczynili się opaci z klasztoru świętego Piotra pod Gandawą; zobowiązali oni dzierżawców pól do płacenia czynszu ziemniakami, które były przysmakiem zakonników.
  • We Francji ziemniak przyjęty został z niemałymi oporami; jednak pod wpływem francuskiego ekonomisty Turgota zaczęto rozdawać sadzonki ziemniaczane rolnikom i proboszczom wiejskim za darmo. Sam król Ludwik XVI bardzo często jadał ziemniaki, zaś królowa Maria Antonina nosiła kwiaty ziemniaka wpięte w garderobę.
  • W Prusach w 1620 roku Fryderyk Wielki nakazał jeść ziemniaki w obliczu głodu; kto ich nie jadł, miał mieć obcięty nos i uszy.
  • W połowie XVIII w. Królestwo Prus szykowało się do wojny z Austrią; Fryderyk II Wielki wydał specjalny dekret, w którym zobowiązywał chłopów na Pomorzu i Śląsku do uprawy ziemniaków; decyzja miała uchronić Prusy od klęski głodu.
  • W Polsce ziemniaki pojawiły się za sprawą Jana III Sobieskiego, który sprezentował swojej  ukochanej Marysieńce bulwy z cesarskich ogrodów.
  • Uprawę ziemniaka rozpoczął w Warszawie -w ogrodzie na Nowolipkach- ogrodnik Łuba. Były one dostarczane na dwór królewski i dwory magnaterii w czasach panowania Augusta II, przez co bardzo długo były one traktowane jako kosztowny przysmak.
  • Pierwszymi, którzy zaznajomili się z ziemniakami na terenach polskich, byli aptekarze wrocławscy. W połowie XVII wieku ziemniak miał być uprawiany przez małopolską szlachtę ariańską.
  • Pod koniec XVIII wieku zaczęto wyrabiać z ziemniaków skrobię oraz alkohol. W związku z tym powierzchnia upraw w Polsce stale się powiększała.
  • W październiku 1995 ziemniak stał się pierwszą rośliną hodowaną w kosmosie! NASA chce wykorzystać właściwości ziemniaka w rozwoju super pożywnego i uniwersalne pożywienia dla astronautów podczas długich podróży kosmicznych.
  • Rok 2008 był Międzynarodowym Rokiem Ziemniaka!
  • Ziemniak ma swoje pomniki; dwa znajdują się w Polsce - w Biesiekierzu oraz w Poznaniu na Łęgach Dębińskich. Ponadto: W Słowackiej miejscowości Šenčur, (odsłonięty 25.05.2008r.), w chorwackiej miejscowości Ananova, w ścianie kościoła w austriackim mieście Prinzendorf i w Muzeum Ziemniaka w Idaho (USA).
  • Inne nazwy ziemniaka stosowane w Polsce: bandura w gwarze kresowej (Lwów i okolice), kartofel (z niemieckiego Kartoffel) w języku śląskim, pyra w gwarze poznańskiej, grula w gwarze góralskiej wschodniego Podhala, bulwa w języku kaszubskim, perka – dawna nazwa pochodząca od nazwy państwa Peru, rzepa z Orawy - zachodnie Podhale.
  • Ziemniaki stosuje się do sporządzania kopytek, klusek, pyz, sałatki, placków, frytek, kartoflanki, chipsów...

 

Opr. Brygida Gucwa



 

Tu jesteś

Start AKTUALNOŚCI 2014 r. 22 X 14 r. Przez tradycję do integracji
Design by Next Level Design Lizenztyp CC - Template is powered by ENERGIEWERK